FOTO: Prvi Krajišnik u državi Idaho

Home

FOTO: Prvi Krajišnik u državi Idaho


IME I SIMBOLI DRŽAVE
Pocetkom1860. god. kada je Kongres U.S.A. organizirao novu teritoriju u planinama Rocky Mountain lobista George M.Willing je predlozio da se zove “Idaho”, sto na jeziku indijanaca Sosona (Shoshone) znaci “sunce dolazi od planina” ili “gem of the mountains” a teritorija danasnje drzave Idaho je ovo ime dobila zvanicno 1863.god. Indijanci Shoshone su vecinom naseljavali juzne stepske dijelove teritorija, dok su na planinskom sjeveru bili indijanci plemena Nez Perce.
Savezu americki drzava (U.S.A.) Idaho se kao 43 drzava pridruzila 03.jula 1890.god. kada je I organizirana na sadasnjim teritorijalnim granicama poslije haoticnog transfera glavnog grada drzave iz Lewistona za Boise. Sadasnji guverner Idaha je republikanac C.L.Butch Otter koji je izabran 2006.god., a u americkom senatu Idaho drzavu predstavljaju republikanski senatori Larry Craig I Mike Crapo. Republikanci ubjedljivo dominiraju na svim izborima, prvenstveno zbog toga sto su se poslije Civilnog americkog rata mnogi demokrati odselili iz drzave Idaho.  Na predsjednickim americkim izborima od 1964. stanovnici Idaha koji sebe nazivaju Ajdahani (Idahoans) su uvijek glasali za republikanskog predsjednickog kandidata, a na zadnjim izborima za predsjednika Georga W.Busha je glasovalo 68.4 % glasaca. Idaho taksa-porez je 6%, na hranu se placa ali na lijekove ne. Hoteli, moteli, kampovanje je oporezovano od 7 do 11%.  Nadimak drzave je Gem State, drzavni simboli su: pjesma Here We Have Idaho (Ovdje mi imamo Idaho), moto Esto Perpetua(latinski “Let it be perpetual”), ptica Mountain Bluebird (planinska plava ptica), cvijece Syringa (Philadelphus Lewisi),  ples Square Dance, konj Appaloosa, drvo Western White Pine, itd.
POVRŠINA, STANOVNIŠTVO
Sa povrsinom 83.642 cetvorni milja (216.632 km) Idaho je 14-ta po velicini americka drzava siroka 305 milja (491 km) I duga 479 milja (771 km) koja trenutno ima 1.429.000 stanovnika I po tom je 39-ta u Americi. Idaho je 1890. imao 88.548 stanovnika, 1950.god.= 588.637, 2000. = 1.293.953. Stanovnici su vecinom bjelci (97%), crnaca ima 0.65 %, americki indijanaca 2.14 %, azijaca 1.36% I ostalih 0.23 %.  Najveca religijska skupina 2004. su bili Protestanti sa 29.3%, zatim Mormoni 22.8%, Katolici 14.3 %, Krscani 13.6 %, neopredeljeni (bezvjernika) je bilo 12.7 % (sto je vise od nacionalnog prosjeka)  I ostali 7.2%. U drzavi ima: Njemaca 18.9 %, Engleza 18.1 %, Iraca 10%, Amerikanaca 8.4%,Norvezana 3.6%,Svedana 3.5%,…Glavni I najveci grad drzave je Boise sa 200 hiljada stanovnika, a slijede Nampa, Idaho Falls, Pocattello, Meridian, Caldwell, Coeur d’Alene, Lewiston, Twin Falls. Najveci planinski vrh je Borah Peak sa visinom 12.662 fita (3.859 m) koji se nalazi na planinama Lost River Range, a najniza tacka nadmorske visine je 745 fita (227 m) koja se nalazi kod usca rijeka gdje se Clearwater River ulijeva u Snake River kod grada Lewiston na sjeveru drzave. Voda rijeke Snake River tece dalje drzavom Washington I ulijeva se u veliku rijeku Columbia kod Tri City (Richland, Pasco, Kenewick). Najvece rijeke u drzavi su Snake River, Clearwater River I Salmon River, te Boise River I Payette River. Idaho ima oko 16 jezera medu kojima je najcuvenije Coeur d’Alene koje se nalazi na sjeveru uz samu granicu drzave Washington kod grada Spokane. Bistre zelene vode planinskog jezera se razlivaju ispod borove sume kod medudrzavnog autoputa I-90 koji povezuje istocnu I zapadnu Ameriku. Kroz Idaho prolaze autoputevi I-84, I-86, te Interstate 15 koji krecuci sa juga iz Californijskog  grada San Diego prolazi kroz dio Arizone, Nevadu, Utah, Idaho, Montanu I na sjeveru ulazi u Kanadu,  nakon dugog puta od cca 1.600 milja (2.600 km). Sjeverni dio drzave, sjeverno od rijeke Salmon River (Coeur d’Alene, Moscow, Lewiston) je u pacifickoj vremenskoj zoni (Pacific Time Zone), dok je ostali vecinski dio drzavnog teritorija u planinskoj vremenskoj zoni (Mountain Time Zone).
PRIVREDA
Privreda Idaha je krajem 18. I pocetkom 19. vijeka bila bazirana na rudnicima metala (celik, zlato, olovo), a zadnjih decenija privredna struktura se promijenila I glavna je industrijska tehnologija-vecinom kompjuterska (25%), zatim poljoprivreda (krompir,sir) I turizam. Velike kompanije su Micron Technology Inc. u Boise, Hewlett-Packard,  Dell, Inc. u Twin Falls, AMI Semiconductor u Pocatello. Idaho drzava je cuvena po proizvodnji krompira (Idaho Potatoes) koji ovdje nevjerovatno dobro uspijeva zbog relativno tople klime I planinskog okruzenja, te niske vlaznosti zraka. Vrlo tesko je objasniti zasto je tokom cijele godine dosta visoka I ujednacena temperatura na vecini teritorije Idaha, iako je okruzen sa visokim planinama. Na sjeveru zemlje granici samo 48 milja (77 km) sa Kanadom, sa istocne strane su drzave Montana I Wyoming, sa zapadne Washington I Oregon, a sa juzne Nevada I Utah. Od Pacific okeana drzava je udaljena 300 milja (480 km). Topla strujanja zraka izgleda da pristizu od juznog susjeda tople pustinjske Nevade, jedine americke drzave u kojoj je zakonski dozvoljeno kockanje I kupleraj, te se zato u cuveni Las Vegas slijevaju rijeke turista sa svih kontinenata svijeta koji su zeljni zabave, provoda, I trazenja srece za poker masinama ili kockarskim stolovima.A nasi zemljaci iz Idaha I Utaha-Salt Lake City ne moraju ici 800 milja do Las Vegasa, vec mogu da probaju srecu u luksuznim kockarnicama kod nevadskog grada Wendover koji je samo dvjestotinjak milja udaljen od Boise.
PRVI KRAJIŠNIK, FUDBAL, FOLKLOR
Miljkovic (Ale I  Suade) Denis je prvi Krajisnik, zapadnobosanac, iz cuvene Cazinske Krajine koji je doselio u drzavu Idaho, grad Boise 22.augusta 1995.god. Sa suprugom Merdinom I dvoje djece spustio se avionom na gradski aerodrom, a kasnije je poslao useljenicke papire sa kojima su u ovaj grad uselili-imigrirali Smlatic (Dzemile) Mehmed sa suprugom Milkom I dvoje djece, Delic Sukrija sa suprugom Veselinkom, itd. Danas u gradu Boise od ukupno cca 2.500 Bosanaca I Hercegovaca zivi otprilike 160 krajiski familija, uglavnom sa uzeg gradskog podrucja Velike Kladuse.
Krajiski doseljenici su  u ljeto 1997.god. organizirali nogometni klub “Krajisnik” ciji prvi predsjednik je bio Serif Mustedanagic, oko kojeg se druze I u njemu igraju nasa omladina I veterani. NK “Krajisnik” Boise je nekoliko puta bio prvak drzave Idaho u fudbalu. Folklorno, kulturno umjetnicko drustvo koje gaji I prenosi tradiciju narodnih igara I pjesama iz rodnog kraja je formirano 2000.god. pod nazivom “Mladi Behar”, najvise zahvaljujuci upornosti I trudu magistra Irvaza Husica koji se prosle godine sa familijom vratio-odselio za Evropu, u Njemacku. Kao magistar hemijski nauka, zajedno sa suprugom je dobio dobro placen posao u farmaceutskoj industriji.


P.S.
Napisano 20.12. 2007.god. na Hadzili ili Kurban Bajram muslimanske 1428.godine.
A u Americi 20.decembra 1951. god. tacno u 13:50 u drzavi Idaho, oko 18 milja (29 km) jugoistocno od grada Arco na EBR-I (Experimental Breeder Reactor I) prvi put je eksperimentalno proizvedena elektricna energija iz elektro generatora-reaktora na nuklearni pogon, koja je upalila cetiri zarulje jacine 200 wati.
U Bosni I Hercegovini, 20.decembra 1995.god. multinacionalne snage NATO alijanse pocele su poslijeratnu mirovnu operaciju u sklopu IFOR-a.

 

Na proslavi NK Krajisnik u Boise Idaho Krajisnici: Izet Dizdarevic, Ago-Agisa Huremovic i Irfan Kajdic

Izet Dizdarević/caziNE

Objavio: Ned, 04/12/2011 - 17:37

Facebook komentari

Back to top