Energetska politika rijetko je samo pitanje infrastrukture. U savremenoj Evropi ona je istovremeno instrument sigurnosti, vanjske politike i unutrašnje kohezije država. Bosna i Hercegovina danas predstavlja ilustrativan primjer tog preklapanja, jer se oko plinske infrastrukture ne vode rasprave o tehnologiji ili tržištu, već o državnom autoritetu i geopolitičkom usmjerenju zemlje.
Dok Vlada FBiH, uz otvorenu podršku Sjedinjenih Američkih Država, Južnu interkonekciju definira kao strateški projekt od državnog značaja, vlasti u manjem bh. entitetu RS rade paralelno na Istočnoj plinskoj interkonekciji oslonjenoj na infrastrukturu ruskog gasa. Taj potez dio je dugotrajnog obrasca u kojem jedan entitet djeluje izvan i često suprotno državnim strateškim opredjeljenjima.
Važno je naglasiti: ovdje se ne radi samo o širenju gasne mreže. Naprotiv, Bosni i Hercegovini je potrebna energetska infrastruktura. Radi se o strateškim ciljevima! Južna interkonekcija ima jasno definiranu funkciju, od povezivanja BiH s evropskim gasnim tržištem do pristupa alternativnim izvorima snabdijevanja i smanjenja ovisnosti o ruskom gasu, u skladu s politikama EU koje predviđaju njegovu potpunu eliminaciju do kraja 2027. godine.
Istočna interkonekcija, nasuprot tome, oslanja se na sistem koji Evropska unija i SAD tretiraju kao geopolitički rizičan i strateški neodrživ. U tom smislu, radi se o suprotstavljenim logikama koje reflektiraju odnos RS prema državi.
Za Vašington, Južna interkonekcija je dio šire strategije stabilizacije Zapadnog Balkana i smanjenja prostora za neželjen politički pritisak. Energetska zavisnost u ovom kontekstu nije apstraktan rizik, već dokazano sredstvo političkog utjecaja.
Kada se jedan entitet u takvom okruženju odluči za zasebnu politiku pod ruskim utjecajem, posljedice će se odraziti i na kredibilitet države u odnosima s međunarodnim partnerima, na investicionu sigurnost i na sposobnost BiH da ispuni obaveze koje proizlaze iz evropskog puta.
Zato se vlasti manjeg bh. entiteta suočavaju s pitanjem da li smiju nastaviti s projektom koji je u suprotnosti s državnim strateškim opredjeljenjima i jasno izraženim stavovima ključnih partnera BiH.
Foto: Screenshot
