Putovanja prema zemljama Evropske unije od danas bi ponovo mogla biti praćena dužim zadržavanjima na pojedinim graničnim prijelazima i aerodromima, jer ističe period tokom kojeg su države imale mogućnost fleksibilnije primjenjivati novi sistem ulaska i izlaska EES.
Evropska komisija zasad nije produžila mogućnost privremenog ublažavanja pojedinih kontrola, iako predstavnici avioindustrije upozoravaju da sistem još nije spreman za potpunu i jednaku primjenu širom Evrope.
EES se odnosi na putnike koji nisu državljani EU i predviđa elektronsko evidentiranje njihovog ulaska i izlaska, uključujući biometrijske podatke poput otisaka prstiju, kao i podatke o putovanju.
Tokom prethodnog perioda državama je bila omogućena određena fleksibilnost kako bi se spriječile velike gužve. Takav pristup posebno je bio značajan tokom ljetne turističke sezone, nakon što su na pojedinim evropskim aerodromima ranije zabilježena višesatna čekanja, zbog kojih su neki putnici propuštali letove i konekcije.
Predstavnici avioindustrije prošle sedmice zatražili su od Evropske komisije da fleksibilniji režim bude produžen do kraja 2026. godine. Upozoravaju da bi insistiranje na punoj biometrijskoj registraciji, prije nego što svi granični prijelazi budu tehnički spremni, moglo ponovo stvoriti velike kolone.
Ipak, istekom roka ne znači da će odjednom na svim granicama početi potpuna primjena sistema. Prema informacijama iz turističkog i aviosektora, pojedine države i dalje imaju tehničkih i operativnih problema.
Posebno je složena situacija na pravcima između Velike Britanije i Francuske. Kiosci namijenjeni uzimanju otisaka prstiju koje su nabavili Eurotunnel, luka Dover i Eurostar na londonskoj stanici St Pancras još nisu potpuno stavljeni u funkciju.
Zbog toga se za putnike na tim pravcima narednih dana ne očekuju nagle promjene. Eurostar je naveo da se EES i dalje uvodi postepeno, dok će registraciju putnika u međuvremenu obavljati granični službenici.
Slična situacija zabilježena je i na pojedinim velikim turističkim destinacijama u Grčkoj, gdje, prema izvorima iz avioindustrije, dio EES procedura nije u potpunosti provođen kako bi se izbjeglo stvaranje velikih gužvi.
Luke Petherbridge iz britanskog udruženja turističke industrije Abta smatra da potpuna primjena sistema još nije blizu.
“Još uvijek je dug put do toga da EES bude u potpunosti i dosljedno operativan u svim zemljama koje učestvuju u sistemu”, kazao je Petherbridge.
Na probleme upozorava i Međunarodno udruženje zračnog transporta (Iata), koje je zatražilo produženje fleksibilnog režima. Navode da su problemi s EES-om već imali konkretne posljedice za putnike.
“To su stvarne posljedice koje putnici osjećaju. To Evropi daje lošu reputaciju. Kada sistemi ne funkcionišu, putnici gube povjerenje, a kada kasne, aviokompanije snose velike troškove”, rekao je Thomas Reynaert iz Iate.
Evropska komisija nije najavila produženje dosadašnjeg režima, ali je potvrdila da je u kontaktu s državama u kojima su na određenim graničnim prijelazima još potrebna tehnička i operativna prilagođavanja.
Putnici koji nisu državljani EU zbog toga bi u narednom periodu trebali računati na mogućnost različitog provođenja EES procedura od zemlje do zemlje, kao i na potencijalno duža čekanja na prometnijim graničnim prijelazima.
