Bosna i Hercegovina već godinama vodi borbu sa sivom ekonomijom, koja i dalje ostaje jedan od najvećih problema domaćeg tržišta rada i ukupnog ekonomskog sistema.
Rad bez ugovora, isplate plata “na ruke” i poslovanje van zvaničnih tokova države prisutni su u brojnim sektorima, posebno u građevinarstvu, ugostiteljstvu, trgovini i sezonskim poslovima.
Iako mnogi ovakav način rada vide kao brzo i privremeno rješenje, ekonomisti upozoravaju da posljedice osjećaju i građani i država.
Manji prihodi od poreza i doprinosa direktno utiču na finansiranje zdravstva, obrazovanja, infrastrukture i penzionog sistema, koji zavisi od redovnih uplata zaposlenih radnika.
Poseban problem predstavljaju neprijavljeni radnici koji rade bez osnovnih prava i zaštite.
“Radnici koji nisu prijavljeni ostaju bez zdravstvenog osiguranja, radnog staža i sigurnosti. Problem sive ekonomije nije samo ekonomski nego i ozbiljan društveni problem”, upozoravaju stručnjaci iz oblasti ekonomije rada.
S druge strane, dio poslodavaca tvrdi da su upravo visoki doprinosi i porezi jedan od glavnih razloga zbog kojih se odlučuju na rad u sivoj zoni.
Kako navode, legalno poslovanje u mnogim slučajevima postaje preskupo, posebno za male firme koje teško mogu pratiti rast troškova i konkurenciju na tržištu.
Siva ekonomija najviše je prisutna u oblastima gdje dominira gotovinsko plaćanje i gdje su kontrole slabije, zbog čega se problem godinama teško suzbija uprkos najavama jačih inspekcija i reformi.
