U ranim jutarnjim satima 6. jula 1995. godine, oko tri sata, započela je ofanziva snaga Vojske Republike Srpske (VRS) na tadašnju zaštićenu zonu Ujedinjenih nacija – Srebrenicu. Time su počeli događaji koji će nekoliko dana kasnije kulminirati genocidom nad više od 8.000 bošnjačkih muškaraca i dječaka, što su kasnije utvrdili međunarodni sudovi.
Napredujući iz pravca juga, jedinice VRS-a zauzimale su sela i palile bošnjačke kuće, prisiljavajući hiljade civila da napuste svoje domove i potraže spas u bazi holandskog bataljona UNPROFOR-a u Potočarima. Iako je Srebrenica bila proglašena zaštićenom zonom Ujedinjenih nacija, međunarodne snage nisu uspjele spriječiti prodor napadača, a osmatračnice UN-a jedna po jedna padale su pod kontrolu VRS-a.
Do 9. jula srpske snage stigle su nadomak centra Srebrenice. Armija Republike Bosne i Hercegovine pokušala je kontranapadom zaustaviti njihovo napredovanje i nakratko ih potisnuti, ali taj uspjeh nije dugo trajao.
Dana 11. jula 1995. godine, nakon ulaska u Srebrenicu, komandant VRS-a Ratko Mladić pred kamerama i okupljenim novinarima objavio je da je grad zauzet, nakon čega je započela završna faza zločina koji će ostati upisan kao najveći ratni zločin počinjen u Evropi nakon Drugog svjetskog rata.
Istovremeno, oko 15.000 Bošnjaka okupilo se na području Šušnjara i Jaglića te krenulo kroz šumu prema slobodnoj teritoriji pod kontrolom Armije RBiH. Taj put ostat će upamćen kao “Marš smrti”. Hiljade ljudi tokom proboja ubijene su, zarobljene ili pogubljene, a veliki broj nikada nije stigao do slobodne teritorije.
U Potočarima se u međuvremenu nalazilo više desetina hiljada civila. Oko 6.000 ljudi bilo je unutar baze holandskog bataljona, dok su se ostali sklonili u obližnje hale i fabričke objekte. Preživjeli su kasnije svjedočili o premlaćivanjima, mučenju, silovanjima i ubistvima kojima su bili izloženi.
Nakon zauzimanja Srebrenice započelo je sistematsko razdvajanje muškaraca i dječaka od žena, djece i starijih osoba. Žene i djeca prisilno su deportovani prema teritoriji pod kontrolom Armije RBiH, dok su muškarci i dječaci odvođeni na lokacije zatočenja i masovnih egzekucija.
U danima koji su uslijedili ubijeno je više od 8.000 bošnjačkih muškaraca i dječaka, dok je više od 25.000 žena, djece i starijih osoba prisilno protjerano. Genocid u Srebrenici međunarodni sudovi su pravosnažnim presudama okvalifikovali kao genocid.
O dramatičnim danima pada Srebrenice svjedoče i autentični videosnimci nastali u julu 1995. godine, među kojima su i snimci ulaska Ratka Mladića i pripadnika VRS-a u Srebrenicu, koje su zabilježile kamere TV Srbija i koji su danas dostupni u javnim arhivama.
Video pogledajte na linku ispod
https://youtu.be/g8FEXCL27yA?si=XH4jy-oMgkxwClma
Foto: Screenshot
