Kulturna razmjena između Bosne i Hercegovine i Slovenije dobila je svoj novi, značajan nastavak kroz međunarodni projekat „Konstrukcija granica: Između potpisa i brisanja“, koji je okupio umjetnike iz obje zemlje. Iako je putovanje Amera Hadžića, Denisa Haračića, Eldine Kožljak i Muhameda Kafedžića iz Sarajeva, započeto 28. marta 2026. godine, trajalo duže od planiranog zbog novih biometrijskih procedura na ulazu u šengenski prostor, upravo su te administrativne prepreke na samom početku reflektovale suštinsku važnost ovog projekta. Organizatorka i umjetnica Maja Pegan i udruženje Hiša! ugostili su članove Udruženja Arka, čime je započela intenzivna sedmica ispunjena stručnim susretima i posjetama ključnim tačkama mariborske nezavisne scene.
Prvi koraci u Mariboru vodili su ka Multimedijskom centru KIBLA, gdje su se umjetnici kroz razgovor sa suosnivačem Peterom Tomažom Dobrilom upoznali sa tri decenije rada ove institucije fokusirane na intermedijsku umjetnost. Tom prilikom posjetili su izložbu „Naredi sliko“ Jože Šubica, čiji su radovi otvorili zanimljiv dijalog između prošlosti i savremenog trenutka. Posebno upečatljiv trenutak bio je susret sa Šubičevom interpretacijom motiva „Ama i oktopod“ po Hokusaiu, što je stvorilo direktnu poveznicu sa umjetničkom praksom Kafedžića, koji je istu temu reinterpretirao još 2011. godine. Ovaj susret potvrdio je kako univerzalni umjetnički motivi nastavljaju da žive kroz različite autore, kontekste i generacije, brišući geografske udaljenosti.
Program se nastavio posjetom platformi GT22, koja funkcioniše kao rijedak primjer održivog kulturnog ekosistema, objedinjujući fotografiju, radio produkciju i grafičke ateljee te socijalne programe pomoći. Umjetnici su imali priliku vidjeti i kako slovenska scena vrednuje svoje autore kroz izložbu nagrađenih umjetnica DLUM-a za 2025. godinu, gdje su radovi Natalije R. Črnčec, Katje Majer i Slađane Matić Trstenjak prikazali smjer savremene slovenačke umjetnosti ka ličnim narativima i prostornim instalacijama. Slađana Matić Trstenjak, čije je obrazovanje vezano i za Sarajevo i za Široki Brijeg, a porijeklo za Doboj, poslužila je kao dodatni most u ovoj saradnji, s obzirom na to da je istovremeno učestvovala i na centralnoj izložbi projekta „Konstrukcija granica“.
Posebno iskustvo za bh. umjetnike bio je obilazak kompleksa Pekarna / Pekarna Magdalenske mreže, gdje su posjetili Bukvarnu Ciproš, arhiv napuštenih knjiga koji čuva brojna izdanja iz doba Jugoslavije, te galerijski prostor Hladilnica i galeriju OBRAT. Večernji sati bili su rezervisani za neformalno povezivanje kroz pop-up izložbu „Zato što mogu“ u organizaciji Maje Pegan u Vetrinjcu (kulturni kafe Vetrinjskih Dvora), gdje je Kafedžić kao gest podrške mariborskim umjetnicama pripremio i služio garlic knots, čime se dodatno naglasila vitalnost mariborske scene u kojoj se granice između galerijskog i društvenog prostora prirodno brišu.
Službeni dio boravka obuhvatio je i važne sastanke u Vetrinjskom dvoru sa Markom Brumenom, gdje se razgovaralo o budućim modelima saradnje i predstavljanju bh. umjetnika u Sloveniji. Kruna projekta bio je javni simpozij i otvorenje izložbe „Konstrukcija granica: Između potpisa i brisanja“, koja je u podrumu Minoritske crkve okupila BiH autore: Denisa Haračića, Amera Hadžića, Muhameda Kafedžića, Olivere Šipka Basta, Maje Hodžić i Eldine Kožljak; te njihove slovenačke kolege: Fulviju Grbac, Ninu Medved, Moniku Pocrnjić, Maju Pegan i Slađanu Matić Trstenjak. Zbog velikog interesovanja javnosti, izložba je produžena do 4. maja 2026. godine, čime je još jednom potvrđeno da su međunarodne mobilnosti i direktni susreti umjetnika ključni za razvoj kulture i prevazilaženje administrativnih podjela kroz umjetnost.
Odlazak članova Udruženja za promociju kulture i umjetnosti – Arka u Maribor podržan je kroz The Award of a Grant for Culture Moves Europe, u okviru poziva Culture Moves Europe – Call for Individual Mobility 2025–2026, finansiranog kroz program Creative Europe Evropske unije, a u realizaciji Goethe-Instituta.
Izvor i foto: ARKA - Art & Education Center
