Halloween se obilježava svake godine 31. oktobra, a iako ga danas mnogi povezuju s maskama, kostimima, bundevama i dječijim prikupljanjem slatkiša, njegovi korijeni sežu daleko u prošlost. Ovaj praznik nastao je pod utjecajem drevnih keltskih vjerovanja, a tokom stoljeća oblikovali su ga i kršćanski običaji.
U savremenom svijetu Halloween uglavnom nema religijski karakter. Posebno je popularan u Sjevernoj Americi i dijelovima Evrope, gdje se obilježava tematskim zabavama, ukrašavanjem domova, rezbarenjem bundeva i običajem „trick-or-treat“, tokom kojeg djeca prerušena u različite likove obilaze kuće i traže slatkiše.
Halloween je ujedno dio kršćanskog trodnevnog razdoblja Allhallowtide, posvećenog sjećanju na preminule. Ono počinje Večeri uoči Svih svetih, 31. oktobra, nastavlja se Danom svih svetih 1. novembra, a završava Dušnim danom 2. novembra.
Korijeni u keltskim vjerovanjima
Porijeklo Halloweena najčešće se povezuje s keltskim praznikom Samhain, koji se obilježavao na području današnje Irske i drugih dijelova keltskog svijeta. Za Kelte je taj datum označavao završetak ljeta i početak zime, ali i početak nove godine, koja je počinjala oko 1. novembra.
U to vrijeme stoka se vraćala s pašnjaka, pripremale su se zalihe za hladne mjesece, a ljudi su vjerovali da se u noći uoči Samhaina briše granica između svijeta živih i mrtvih. Prema tadašnjim vjerovanjima, duše preminulih mogle su se vratiti među žive i posjetiti svoje nekadašnje domove.
Zbog toga su se palile velike vatre, često na uzvišenjima, a ljudi su se okupljali oko njih. Vatra je imala simboličnu ulogu, a vjerovalo se da može pomoći u zaštiti od zlih duhova. Pojedini učesnici obreda nosili su maske i prerušavali se kako ih natprirodna bića, prema tadašnjim vjerovanjima, ne bi prepoznala.
vremenom su se uz ovaj praznik počeli povezivati motivi vještica, demona, vila i drugih natprirodnih bića. Samhain je bio povezan i s različitim oblicima proricanja, posebno o braku, zdravlju i smrti.
Kršćanski običaji i širenje praznika
Na oblikovanje Halloweena utjecali su i kršćanski običaji. U starom Rimu obilježavali su se dani posvećeni mrtvima, a nakon rimskog osvajanja keltskih područja pojedini rimski običaji povezivali su se s lokalnim svetkovinama.
Kasnije je kršćanska tradicija ustanovila obilježavanje Svih svetih i Dušnog dana, a Večer uoči Svih svetih dobila je naziv All Hallows’ Eve, iz kojeg je nastao današnji naziv Halloween.
Tokom srednjeg vijeka vjerski i narodni običaji postupno su se isprepletali. Reformacija je u pojedinim protestantskim zajednicama prekinula obilježavanje nekih tradicionalnih vjerskih svetkovina, ali su se običaji vezani za Halloween nastavili razvijati u sekularnom obliku.
Od Evrope do Amerike
U prvim američkim kolonijama obilježavanje Halloweena uglavnom nije bilo prihvaćeno, ali su se tokom 19. stoljeća razvijali festivali žetve koji su uključivali pojedine običaje povezane s ovim praznikom.
Veliki talas doseljavanja Iraca i drugih evropskih naroda u Sjedinjene Američke Države sredinom 19. stoljeća doprinio je širenju tradicije. Doseljenici su sa sobom donijeli običaje prerušavanja, okupljanja i obilježavanja noći uoči Svih svetih.
Tokom 20. stoljeća Halloween je u SAD-u prerastao u jedan od najpoznatijih praznika, posebno među djecom. Rezbarenje bundeva, kostimi, ukrašavanje domova i potraga za slatkišima postali su njegovi prepoznatljivi simboli, a običaj se proširio i na brojne druge zemlje.
