Autor: Dušan B. Kovačević, advokat
Uskoro počinje Mundijal. Period kada čak i neredovni pratioci fudbala gledaju utakmice poput Škotske protiv Haitija, kao da im od toga zavisi sve. A san većine kafedžija se ispunjava, jer euforični i nervozni navijači okreću ture točenog piva. Za ovakav biznis model tokom velikih sportskih takmičenja dovoljna vam je ljetna bašta i veliki TV ekran. A razlog zašto ovaj ugostiteljski san može da postane noćna mora je to što pored neophodnog, dosta lokala nerijetko postavi i cijelu ikonografiju vezanu za Mundijal.
Dakle, nije sporno (osim možda za komšije iznad kafića) to što se zajedno navija i gleda utakmica. Ali ukoliko vlasnik kafića odluči da neovlašteno koristi oznake, zvanične slogane ili neki drugi format koji je FIFA zaštitila, to bi moglo da ga trgne iz ovog sna.
Šta je sve FIFA zaštitila
FIFA je za ovo Svjetsko prvenstvo zaštitila daleko više nego što većina ljudi misli. Zaštićen je zvanični amblem, slogan „We Are 26“, oznake svih 16 gradova domaćina, pa čak i slogani pojedinih gradova domaćina poput „We Are Miami“ ili „We Are Toronto“. Zaštićene su i tri zvanične maskote turnira, Maple los iz Kanade, Zayu jaguar iz Meksika i Clutch orao iz Sjedinjenih Država.
Zaštićene su i same riječi. „World Cup“, „Mundial“, „FIFA World Cup 26“. Sve su to registrovani žigovi. Čak je i font koji se koristi u zvaničnoj komunikaciji turnira zaštićen autorskim pravom u više zemalja. Zaštićen je i vizuelni prikaz zvaničnog trofeja.
Ukratko, nije dovoljno da samo izbjegnete FIFA logo.
Šta smije a šta ne, u praksi
Zamislite dva kafića jedan pored drugog. Oba gledaju iste utakmice, oba su puna navijača.
Prvi je okačio zastavice zemalja učesnica, stavio loptu u izlog i napisao „Gledamo sve utakmice!“. Generičke fudbalske dekoracije, nazivi zemalja, generički termini, i tu nema ničeg spornog.
Drugi je okačio FIFA oznaku na prozor, ispisao slogan turnira, napravio odbrojavanje do prve utakmice sa FIFA oznakom, stavio poster turnira iznad šanka i prodaje majice sa zvaničnim amblеmom. Vlasnik ovog kafića bi mogao uskoro svoj pazar da dâ na sudski postupak.
A zašto je to problem? Zato što FIFA zvaničnim sponzorima i partnerima prodaje ekskluzivno pravo korištenja tih oznaka. Neke kompanije plaćaju milione da bi postale zvanični sponzori. Sve ostale koje žele da legalno koriste oznake moraju da plate licencu. Kada mali kafić odštampa oznaku i okači je na prozor, ili ispiše zvanični slogan na tabli ispred ulaza, ne plaćajući ništa, koristi nešto za šta su drugi (skupo) platili.
Slična situacija važi i za turističke agencije. Ukoliko agencija organizuje aranžman za Mundijal i kao dio promocije nudi ulaznice za utakmice kao nagradu ili podsticaj za kupovinu, a nema za to odobrenje FIFA, to je direktno kršenje pravila. FIFA je za prodaju aranžmana koji uključuju ulaznice imenovala jednog partnera, i niko drugi to legalno ne može da radi.
Oglašavanje iz zasjede
Postoji čitava kategorija ovakvih slučajeva koja ima svoj naziv, ambush marketing ili oglašavanje iz zasjede. Kazne nisu simbolične. Na EURO 2020, Zalando je platio 100.000 eura zbog postera koji nije sadržao nijedan UEFA logo, ali je asocijacija bila dovoljna. Više o ambush marketingu možete pročitati ovdje.
Šta onda smije?
Dosta toga, zapravo.
Zastavice zemalja učesnica, generičke fudbalske slike, dresovi bez zvaničnih oznaka, sve je to slobodna zona. Možete pisati o turniru, komentarisati utakmice, dijeliti svoje utiske na društvenim mrežama. Nazivi reprezentacija i gradova domaćina kada se koriste opisno, bez komercijalnog konteksta, također nisu problem.
Ako razmišljate o promotivnim proizvodima, majicama sa zastavama Kanade, SAD-a i Meksika i natpisom „Football 2026“, to je u redu. Ista ta majica sa zvaničnim FIFA oznakom nije. Možete okačiti dresove u izlogu, staviti loptu ispred ulaza, pustiti navijačku muziku. Sve dok ne koristite zaštićene oznake, nema problema.
Umjesto zaključka
Mundijal jeste prilika da se napune bašte i proda mnogo piva i nema razloga da je ne iskoristite. Samo prije nego što okačite na zid, stavite na prozor ili objavite na društvenim mrežama, provjerite da li na tome piše nešto što FIFA smatra svojim.
Izvor: N1BiH
FOTO: NSBiH
